أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

341

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

ابو الحسن الترنجى از « بنج » نام مىبرد و [ مىگويد كه ] اين حشيشة الشكران 10 است به رنگ سفيد لك‌دار 11 . پزشكان گاهى اشتباه مىكنند و آن را به‌جاى بنج مىگيرند . ( 1 ) . Hyoscyamus niger , albus , aureus L . ؛ سراپيون ، 72 ؛ ابو منصور ، 78 ؛ ابن سينا ، 107 ؛ غافقى ، 162 ؛ ميمون ، 58 . « بنج » شكل عربى « بنگ » فارسى است ( I , Vullers ، 269 ) ، كه از bhanga سانسكريت مىآيد ( Dutt ، 236 ؛ Platts ، 180 : بهانگ ) كه به معناى « شاهدانه » Cannabis sativa L . var . Indica است . ( 2 ) . هيوسقاموس - يونانى ، ديوسكوريد ، IV ، 60 . ( 3 ) . زرع سخرونا ، قس . III , Low ، 359 . ( 4 ) . هاتورا ، به احتمال زياد اين همان دهتورا - داتوره - Datura alba L . يا D . fastuosa L . است ؛ نك . Dutt ، 208 ؛ Platts ، 540 . II , Low ، 354 : Hyoscyamus muticus L . - tatura يعنى بنج مصرى . نسخهء فارسى : بهنك . ( 5 ) . گوزماثل - داتوره ، نك . شمارهء 274 . ( 6 ) . دهطورا ، نك . يادداشت 4 . ( 7 ) . نسخهء الف : اقراص المسحين ، بايد خواند اقراص التسمين ، قس . ابن سينا ، 107 : ( بنج ) يدخل فى التسمين - « [ بنج ] در [ تركيب داروهاى ] چاق‌كننده وارد مىشود » . اين داروها به منظورهاى آرايشى و زيبايى به كار مىرفتند ، نك . ابن سينا ، ص 43 . نسخهء پ : اقراص السحين . ( 8 ) . نسخهء الف : اغصانه منتظمة ، نسخهء فارسى : و شاخ‌هاء او به همديگر فراهم آمده بود . ( 9 ) . رمانات - « انارها » . ( 10 ) . نسخهء الف : حشيشه الشكرى ( واژهء دوم ناخواناست ) ، نسخهء ب : حشيشة الشرل ، نسخهء پ : حشيشة الشرك ، بايد خواند حشيشة الشكران . قس . III , Low ، 354 : Segeret essakr n - Hyoscyamus muticus L . سيكران و شوكران ، نك . شمارهء 617 . ( 11 ) . نسخهء الف : ابيض اللون عرومى ، نسخهء پ : ابيض اللون عروقى . 181 . بنجنكشت 1 ارجانى مىگويد : اين گياه از نظر اندازه به درخت نزديك است ، كنار آب در جاهاى ناهموار 2 مىرويد . شاخه‌هايش به دشوارى مىشكند و برگ‌هايش همانند برگ‌هاى زيتون اما اندكى نرم‌تر است . ديسقوريدس مىگويد : اين اغنوس 3 است كه در كنارهء رودخانه‌ها و در جنگل 4 ها مىرويد . شاخه‌هايش سخت ، برگ‌ها نرم‌تر از برگ‌هاى زيتون ، گل‌ها سفيد فام مايل به